Als ondernemer sta je zelden alleen op de markt. Of je nu een kapper bent, een freelance marketeer of een producent van ambachtelijke voeding: concurrentie is onvermijdelijk. Om succesvol te ondernemen, is het daarom cruciaal om te weten wie je concurrenten zijn, wat ze aanbieden en hoe ze zich profileren. Dat doe je met een concurrentiestudie. Deze analyse helpt je niet alleen om je positie te bepalen, maar ook om strategische keuzes te maken over bijvoorbeeld de prijszetting, marketing en zelfs productontwikkeling.

Wat is een concurrentiestudie?

Een concurrentiestudie is een systematische analyse van andere spelers in jouw marktsegment. Het gaat daarbij niet alleen om het benoemen van wie je concurrenten zijn, maar ook om te begrijpen hoe ze opereren: wat bieden ze aan, tegen welke prijs, via welke kanalen en met welke boodschap? Het doel is om zicht te krijgen op hun sterktes en zwaktes én op jouw kansen om je te onderscheiden. Zo’n studie hoeft geen academisch rapport te zijn. Het belangrijkste is dat je inzichten verzamelt die jou helpen om je aanbod en strategie bij te sturen.

Stap 1: Breng je concurrenten in kaart

Begin met het benoemen van je directe concurrenten: wie biedt een vergelijkbare dienst of product aan in jouw regio of aan jouw relevante doelgroep? Een lokale schrijnwerker kijkt bijvoorbeeld naar andere schrijnwerkers in de buurt, maar misschien ook naar webshops die houten meubels leveren. Vervolgens kijk je naar indirecte concurrenten: dat zijn bedrijven die hetzelfde klantprobleem oplossen, maar met een ander aanbod. Denk aan de taxiwereld: concurrenten zijn niet alleen andere taxibedrijven, maar ook deelsteps, het openbaar vervoer of carsharingdiensten. Gebruik Google, sociale media, sectororganisaties en klantgesprekken om een eerste lijst op te stellen.

Stap 2: Verzamel informatie over hun aanbod en positionering

Ga na wat je concurrenten precies aanbieden. Welke producten of diensten leveren ze? Wat zijn de prijzen? Hoe communiceren ze met hun klanten? Welke kanalen gebruiken ze (bijvoorbeeld een fysieke winkel, een webshop, sociale media of netwerkevents)? Bekijk hun websites, lees reviews en volg hun communicatie. Je hoeft geen spion te zijn, maar door gewoon goed te observeren, kun je al enorm veel leren. Vraag eventueel ook eens aan een klant waarom die voor een concurrent koos: dat levert vaak waardevolle inzichten op.

Stap 3: Analyseer sterktes, zwaktes en kansen

Eens je voldoende informatie hebt, kun je een SWOT-analyse maken. SWOT staat voor Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. Waar zijn je concurrenten sterk in? Waar schieten ze tekort? En waar kun jij het verschil maken? Misschien zijn je concurrenten wel goedkoper, maar hebben ze trage service. Of misschien zijn ze technisch sterk, maar missen ze klantgerichtheid. Door deze elementen te benoemen, zie je waar jouw groeimarge ligt en ontdek je waar je je kunt en moet onderscheiden. Het helpt ook om te beseffen wat je beter niet doet. Een prijsgevecht starten met een grotere speler die focust op de laagste prijs, dat loopt bijvoorbeeld zelden goed af.

Stap 4: Gebruik je inzichten voor je eigen strategie

De bedoeling van een concurrentiestudie is niet om anderen te kopiëren, maar om jezelf beter te positioneren. Als je ziet dat alle concurrenten inzetten op een snelle levering, kun jij misschien het verschil maken met maatwerk of persoonlijke begeleiding. Of als iedereen communiceert via Instagram, kun jij je onderscheiden via lokale aanwezigheid, mond-tot-mondreclame of content op LinkedIn. Je concurrentiestudie geeft je ook een houvast voor je prijszetting: als je weet wat anderen vragen, kun je je eigen tarief beter kaderen. Dit wil niet automatisch zeggen dat je onder hun prijzen moet gaan zitten. Wel moet je de juiste argumenten voor jouw prijzen ontwikkelen.

Wat ben je met een concurrentiestudie?

Een goed uitgevoerde concurrentiestudie is meer dan een eenmalige oefening: het is een hulpmiddel dat je helpt om gefundeerde keuzes te maken. Het maakt duidelijk waarin jij uniek bent, waar je nog kan verbeteren en hoe je je klanten beter kan aanspreken. Bovendien geeft het je meer vertrouwen: je weet wat er speelt en je bent beter voorbereid op veranderingen in je markt. Zeker in een snel evoluerend ondernemerslandschap is dat geen overbodige luxe. Een regelmatige update van je concurrentieanalyse houdt je bovendien scherp en zorgt ervoor dat je blijft groeien, ook als de concurrentie toeneemt.