Zelfstandig ondernemen met een arbeidsbeperking brengt specifieke uitdagingen met zich mee. Om ervoor te zorgen dat je je activiteiten op een haalbare manier kan uitvoeren, voorziet de Vlaamse overheid ondersteuning via individueel maatwerk. Deze maatregel is bedoeld om jouw professionele situatie af te stemmen op je mogelijkheden, zodat je als zelfstandige duurzaam aan de slag kan blijven. Het systeem werkt met premies en evaluaties, en vraagt een aantal administratieve stappen vooraf. In dit artikel lees je hoe het traject verloopt, wanneer je in aanmerking komt en hoe je een aanvraag of aanpassing regelt.

Hoe wordt jouw ondersteuningsbehoefte bepaald?

Vooraleer je gebruik kan maken van individueel maatwerk, moet eerst worden nagegaan welke ondersteuning je nodig hebt. Die beoordeling gebeurt via de VDAB. Zij analyseren jouw situatie en bekijken in welke mate je arbeidsbeperking een impact heeft op je zelfstandige activiteiten. Op basis van die analyse wordt bepaald of je recht hebt op een ondersteuningsmaatregel en hoe die er concreet uitziet. Deze stap is essentieel, omdat ze de basis vormt voor alle verdere beslissingen. Zonder deze vaststelling kan je geen premie aanvragen. Het is dus belangrijk om deze procedure correct te doorlopen en de nodige informatie aan te leveren over je activiteiten en beperkingen.

Wat als je nog maar net gestart bent als zelfstandige?

Wanneer je nog geen jaar actief bent als zelfstandige, gelden er bijkomende voorwaarden. In dat geval moet je kunnen aantonen dat je onderneming voldoende toekomstperspectief heeft. Dit gebeurt via een zogenaamd attest van leefbaarheid. Daarmee wordt nagegaan of je verwachte inkomsten voldoende zijn om je zelfstandige activiteit te verantwoorden. Dit attest speelt een belangrijke rol wanneer je nog niet voldoende sociale bijdragen hebt betaald. Het dient als bewijs dat je onderneming economisch haalbaar is, ook al zit je nog in de opstartfase. Zonder dit document kan je aanvraag mogelijk niet verder worden behandeld.

Hoe vraag je individueel maatwerk aan?

Sinds midden 2023 is het mogelijk om een premie voor individueel maatwerk aan te vragen. Die aanvraag verloopt via de bevoegde instanties en sluit aan op de eerdere evaluatie door de VDAB. De premie is bedoeld om de impact van je arbeidsbeperking op je werk te compenseren en zo je zelfstandige activiteit te ondersteunen. Als je eerder al een andere vorm van ondersteuning ontving, zoals een bestaande premie, blijft die doorgaans geldig tot het einde van de afgesproken periode. Het is belangrijk om de einddatum goed op te volgen, zodat je tijdig verdere stappen kan zetten indien nodig.

Wanneer kan je een verlenging aanvragen?

De ondersteuning wordt meestal toegekend voor een bepaalde periode, bijvoorbeeld twee of vijf jaar. In het geval van een langere looptijd kan je een verlenging aanvragen. Die aanvraag wordt opnieuw beoordeeld door de VDAB, die nagaat of je nog steeds nood hebt aan ondersteuning. Op basis van die evaluatie volgt een advies aan de bevoegde administratie. Een verlenging kan pas worden aangevraagd in het laatste jaar van je lopende premie. Je wordt daar doorgaans tijdig van op de hoogte gebracht. Bij kortere ondersteuningsperiodes is een verlenging niet mogelijk, maar kan je wel opnieuw een beoordeling laten uitvoeren en eventueel een nieuwe aanvraag indienen.

Kan je de premie laten aanpassen?

Het kan gebeuren dat de toegekende ondersteuning na verloop van tijd onvoldoende blijkt. In dat geval bestaat de mogelijkheid om een aanpassing te vragen. Dit kan bijvoorbeeld wanneer je merkt dat je kosten of beperkingen groter zijn dan aanvankelijk ingeschat. Een dergelijke aanvraag moet goed onderbouwd worden. De VDAB zal opnieuw je situatie analyseren en nagaan of een hogere ondersteuning gerechtvaardigd is. Op basis van deze nieuwe evaluatie wordt beslist of je premie wordt aangepast. Zo blijft de ondersteuning afgestemd op je actuele noden als zelfstandige.