Wanneer je stopt als zelfstandige, verlies je automatisch het sociaal statuut dat bij die activiteit hoort. Dat betekent dat je geen sociale bijdragen meer betaalt en dus ook geen nieuwe pensioenrechten meer opbouwt of verzekerd bent voor ziekte en invaliditeit. Om die onderbreking te vermijden, bestaat de voortgezette verzekering. Dit is een vrijwillige regeling waarmee je jouw sociale bescherming gedeeltelijk of volledig kunt behouden. Ze is bedoeld voor zelfstandigen die tijdelijk zonder beroepsactiviteit vallen, geen recht hebben op een sociale uitkering of bewust kiezen voor een rustiger leven zonder meteen met pensioen te gaan. Met deze verzekering blijf je sociaal verzekerd tot je opnieuw aan de slag gaat of met pensioen gaat. Zo kan je ook vermijden dat er gaten ontstaan in je loopbaanrechten.
Welke opties bestaan er?
Wie kiest voor een voortgezette verzekering, heeft twee mogelijkheden. In de eerste plaats kun je enkel je pensioenrechten verder opbouwen. Je betaalt dan een lagere bijdrage en blijft op die manier je loopbaan vervolledigen voor het pensioen. Je hebt echter geen recht meer op terugbetaling van medische kosten via dit systeem, al kun je je daarvoor eventueel aansluiten bij het ziekenfonds (bijvoorbeeld als persoon ten laste of via een aparte ziekteverzekering). De tweede optie biedt een ruimere dekking: naast het verder opbouwen van pensioenrechten, blijf je ook verzekerd voor ziekte en arbeidsongeschiktheid. In dat geval behoud je recht op terugbetaling van medische kosten en op een uitkering bij ziekte. Die uitgebreidere bescherming gaat wel gepaard met hogere bijdragen per kwartaal.
Hoeveel betaal je voor de voortgezette verzekering?
De bijdragen die je betaalt, worden berekend op basis van het netto belastbaar inkomen van drie jaar geleden. Dat wordt hergewaardeerd volgens een officiële coëfficiënt. Het bijdragepercentage hangt af van de gekozen formule. Wie enkel het pensioen wil verderzetten, betaalt in 2025 bijvoorbeeld minimaal ongeveer € 523 per kwartaal en maximaal rond € 2.820. Kies je ook voor de ziekteverzekering? Dan loopt de bijdrage op tot minstens € 849 per kwartaal. Dit laatste kan oplopen tot ongeveer € 4.650. Het percentage ligt lager dan voor actieve zelfstandigen, maar blijft een belangrijke kost. Daarom is het aan te raden om vooraf na te gaan welke optie financieel en praktisch het best aansluit bij je situatie. Je ziekenfonds kan bijvoorbeeld helpen berekenen of een afzonderlijke verzekering voor medische kosten voordeliger is dan de uitgebreide voortgezette formule.
Voorwaarden om van de verzekering gebruik te maken
Niet iedereen kan zomaar instappen in de voortgezette verzekering. Je moet minstens vier opeenvolgende kwartalen sociale bijdragen hebben betaald als zelfstandige in hoofdberoep of als meewerkende echtgenoot met het maxistatuut. Ook kwartalen waarin je geen bijdragen betaalde, maar die wel gelijkgesteld zijn met pensioenrechten (zoals bij ziekte, moederschapsrust of mantelzorg), worden meegeteld. Kwartalen die enkel vrijgesteld zijn zonder pensioenopbouw, tellen niet mee. Bovendien moet je zelfstandige activiteit volledig stopgezet zijn: je mag geen facturen meer uitschrijven of inkomsten genereren uit de zelfstandige arbeid. Ten slotte moet je de aanvraag binnen de drie kwartalen na je stopzetting indienen bij je sociaal verzekeringsfonds.
Hoelang kan de voortgezette verzekering lopen?
In principe kan je de voortgezette verzekering nemen voor maximaal twee jaar, te rekenen vanaf het kwartaal na de stopzetting van je activiteit. Nadien kan ze in bepaalde gevallen verlengd worden tot vijf extra jaren, bijvoorbeeld als je bijna de wettelijke pensioenleeftijd bereikt. Zo kan de totale duur oplopen tot zeven jaar. De leeftijdsgrenzen voor deze verlenging zijn wettelijk vastgelegd en verschillen naargelang je geboortejaar: wie geboren is voor 1960 kan ten vroegste op 58 jaar starten, wie geboren is tussen 1960 en 1963 op 59 jaar, en wie na 1964 geboren is pas vanaf 60 jaar. Op die manier blijft het systeem voorbehouden voor zelfstandigen die hun loopbaan willen overbruggen tot aan hun pensioen, zonder volledig uit het sociale vangnet te vallen.
Hoe vraag je de voortgezette verzekering aan?
De aanvraag gebeurt via het sociaal verzekeringsfonds waarbij je als zelfstandige aangesloten was. Je vult een specifiek formulier in en bezorgt dit ondertekend terug binnen de wettelijke termijn. Het is belangrijk om tijdig te handelen, want de voortgezette verzekering werkt niet automatisch en kan niet met terugwerkende kracht worden toegekend. Een adviseur van je sociaal verzekeringsfonds kan ook helpen berekenen welke formule voor jou het meest voordelig is. Zo behoud je niet alleen je opgebouwde rechten, maar voorkom je dat een periode zonder sociaal statuut later gevolgen heeft voor je pensioen of ziekteverzekering.
